İslam tarihinin ilk devirlerinde Müslümanların kimlerle ve nasıl karşılaştığına odaklanan bu çalışma Melhem Chokr tarafından kaleme alınmış. 2002 yılında yayınlandıktan sonra bir daha yeni bir baskı yapmamış. Türk okuyucusunun radarına pek fazla girmemiş bir çalışma. Yayıncılar birinci baskıdan sonra neden yeni bir baskı yapmazlar sorusuna odaklanmak gerekiyor sanırım. Nadirkitap’tan sipariş verdiğim halde elime geçmeyen bu kitabı ben de elektronik baskı üzerinden okuyabildim. Anladığım kadarıyla yayıncılarımızın en büyük problemlerinden birisi kitapların PDF’lerinin internette özgürce dolaşıyor olması. Kitabı sipariş verebilseydim ben de böyle bir şeye teşebbüs etmeyecektim. Hatta kitabı ederinin üzerinde bir etiketle satan nadirkitap’taki dükkana sipariş verdim. Maksat kul hakkına girmeyelim. Ancak satıcı elinde kalmadığını söyleyerek siparişi iptal etti. Böylece ben de PDF nüshası üzerinden okudum.
İslam’ın I ve II. asrı mezhebi oluşumların tecessüm etmeye başladığı asırlar. Çok erken bir dönemde Müslümanlar, Arame ve İran coğrafyasına yayıldılar. Brahmanizm, Mecusilik, Maniheizm, Mazdekizm, Hıristiyanlık, Yahudilik ve diğer pek çok düşüncenin etkisindeki bir coğrafya İran coğrafyası. O zamanın coğrafyasında bugünkü Irak, Suriye ve Güney İran’ın İran ve Bizans’ın etki alanı içinde. İran medeniyeti ile Bizans ile yarışıyor.
İslam düşüncesi tam da bu etkilerin ortasında şekillenmeye başlıyor. İran etkisindeki Hire bölgesinin coğrafya olarak çok yakınında olan Kufe, Necef, Basra ve Bağdat şehirleri ile Harran ve diğer süryani bölgeleri Zındıklık tabir edilen İslam karşıtlığının da yoğunlaştığı bölgeler.
Müslüman alimlerin yazdıklarından elde edilen verilerden hareketle birinci ve ikinci hicri yüzyılın zındıklık olayının üzerine odaklanmış kitap. Özellikle Mutezile’nin İslam’ı savunma çabaları dikkatle izlenmeye değer. Melhem Chokr ciddi bir araştırmacı. Kimliğine ilişkin internette çok fazla bir veriye rastlayamadım. Bu kitabın yayıncısı keşke onun kimliğine dair bir iki paragraf metni kitabın başına koymuş olsaydı. Kitabın mütercimi Ayşe Meral’in güzel Türkçe’si, yayıncının yayınlama cesareti yine de teşekkürü hak ediyor. Yeniden yayınlanması iyi olurdu.